Is GOLD 1 COPD een ziekte?
Prof. dr. Geertjan Wesseling, longarts Maastricht UMC+ heeft een verslag geschreven naar aanleiding van het congres European Respiratory Society, te Amsterdam van 24 tot 28 september 2011.
Een onderwerp dat de laatste tijd veel aandacht krijgt is wat we moeten met min of meer bij toeval ontdekt licht COPD. Onder invloed van screeningsprogramma’s in de eerste lijn en case-finding bij hoog-risicogroepen is het aantal patiënten met nieuw ontdekt licht COPD belangrijk toegenomen. Lange tijd is gedacht dat het vinden van longfunctiestoornissen bij ogenschijnlijk gezonde rokers zou bijdragen aan het terugdringen van roken. De onderzoeksvraag in het promotieonderzoek van Daniel Kotz had daarop betrekking(1). Zijn hypothese was dat begeleiding bij een stoppen met roken poging inclusief het confronteren van rokers met eerder niet ontdekte luchtwegvernauwing de motivatie van rokers om met roken te stoppen zou vergroten. Dat gebeurde inderdaad wel want op de korte termijn deden meer rokers een poging om te stoppen maar het resulteerde op de langere termijn van 12 maanden niet in meer stoppers dan alleen maar counseling(1).
Al eerder werd het nut van screenende spirometrie in de eerste lijn in twijfel getrokken (2) en momenteel wordt geadviseerd om klachtenvrije rokers niet routinematig spirometrie te laten blazen.
Twee kortgeleden in Amsterdam gepresenteerde studies werpen daarop nieuw licht. De eerste was een studie van Jean Bourbeau et al uit Montreal Canada (3), die liet zien dat patiënten met GOLD 1 COPD, gekenmerkt door een éénsecondewaarde > 80 % van voorspeld maar met wel een verlaagde FEV1/FVC (Tiffeneau) ratio (<70 %) inderdaad minder klachten hebben van piepen of dyspnoe of een betere gezondheidstoestand dan patiënten met matig, GOLD 2 COPD. Toch hadden ook GOLD1 patiënten een versnelde achteruitgang van de longfunctie en van de gezondheidstoestand vergeleken met gezonde rokers. Van belang is dat dit cohort bestond uit patiënten met ten minste één klacht van de luchtwegen.
In de studie van Vanfleteren et al, betrekking hebbend op het Nederlandse deel van het internationale Burden of Obstructive Lung Disease (BOLD) onderzoek werden ook rokers zonder klachten geïncludeerd. (4)
Hij vergeleek de gerapporteerde klachten met de uitkomsten van de spirometrie en maakte voor wat betreft de bronchusobstructie onderscheid tussen een vaste afkapwaarde van de Tiffeneau ratio (70 %) en de ondergrens van normaal, afgekort LLN. De ratio daarachter is dat na het 50ste levensjaar de Tiffeneau ratio daalt en dat gezonde ouderen een Tiffeneau ratio kleiner dan 70 % kunnen hebben zonder dat sprake is van een stoornis. Vanfleteren vond dat veel ouderen met een Tiffeneau ratio < 70 % klachtenvrij zijn, terwijl een Tiffeneau ratio < de LLN bijna altijd gepaard gaat met klachten.
Met andere woorden: GOLD 1 COPD is inderdaad een ziekte met consequenties voor de gezondheid op latere leeftijd. Veel gezonde ouderen hebben evenwel een verlaagde Tiffeneau ratio, wat de noodzaak benadrukt om de FEV1/FVC ratio te corrigeren voor de leeftijd en niet vast te houden aan een fixed-ratio van 70 %.
De consequentie voor ons als zorgverleners is volgens mij dat we alleen oriënterende spirometrie voor het diagnosticeren van COPD moeten doen bij hoog-risico patiënten met luchtwegklachten en dat we in de toekomst de LLN moeten gaan gebruiken om overdiagnostiek bij ouderen te voorkomen. Bovendien moet nog worden aangetoond dat medisch ingrijpen bij GOLD 1 COPD gezondheidswinst oplevert. Tot slot merk ik daarbij graag op dat lichte bronchusobstructie bij ouderen waarschijnlijk zonder klinische betekenis is, terwijl dezelfde longfunctiestoornis bij een 40er duidt op toekomstige narigheid!
- Confronting smokers with previously detected airflow limitation for smoking cessation. Proefschrift Daniel Kotz, Maastricht 2008
- Spirometry for Chronic Obstructive Pulmonary Disease Case Finding in Primary Care? Homer Boushey et al, Am J Reespir Crit Care Med 2006
- COPD GOLD stage 1 : Is it really a disease? Jean Bourbeau et al. ERS 2011
- Respiratory symptoms, smoking history and airflow limitation: How should we define COPD? Lowie Vanfleteren et al. ERS 2011
Uit: RHZ Nieuwsbrief Chronische Zorg november 2011